Waarom het Design & Build principe voor scholen en universiteiten beter uitpakt dan traditionele aanbesteding

Bij een traditionele aanbesteding werkt een onderwijsinstelling achtereenvolgens met een architect, een constructeur, een interieurontwerper en meerdere aannemers. Elke partij heeft een eigen opdracht en een eigen verantwoordelijkheid. Wanneer die verantwoordelijkheden overlappen of juist gaten vertonen, betaalt de opdrachtgever de prijs.

Bij Design & Build tekent de instelling één overeenkomst met één partij die het geheel regelt. Die partij ontwerpt, coördineert en realiseert. Zij is aanspreekbaar op het resultaat, niet alleen op het eigen deelproject. Dat verandert de dynamiek van het hele traject. Problemen worden intern opgelost in plaats van afgeschoven naar een andere partij.

Een hogeschool in Groningen wilde drie gebouwen samenvoegen tot één coherente campus. De inrichting, de akoestiek en de brandveiligheid moesten op elkaar worden afgestemd. Via een traditionele route hadden meerdere partijen elk hun eigen deel bijgedragen. Via Design & Build werd het geheel als één project behandeld, met één planning en één verantwoordelijkheid.

Eén aanspreekpunt vermindert de bestuurlijke belasting

Schooldirecteuren en facilitair managers hebben weinig tijd om meerdere projectpartners te coördineren. Een renovatieproject waarbij zes partijen betrokken zijn, vraagt wekelijks overleg met elk van hen. Dat is een aanzienlijke tijdsinvestering die ten koste gaat van het primaire werk.

Design & Build reduceert dat tot één aanspreekpunt. Vragen over de planning, de materiaalkeuze of de voortgang gaan naar één contactpersoon. Die contactpersoon heeft het overzicht en geeft antwoord. Dat scheelt niet alleen tijd, maar ook energie en onzekerheid.

Wij merken bij Pelser Groep dat opdrachtgevers in het onderwijs dit als een van de grootste voordelen ervaren. Zij willen weten wat er gebeurt en wanneer. Zij willen niet worden heen en weer gestuurd tussen een aannemer die verwijst naar de architect, en een architect die verwijst naar de leverancier. Dat patroon kennen wij en wij doorbreken het.

Ontwerp en uitvoering sluiten op elkaar aan

Wanneer een architect een ontwerp maakt zonder de uitvoeringspraktijk te kennen, ontstaan er discrepanties. Een plafondconstructie die op papier elegant is maar in de praktijk de nagalmtijd verhoogt. Een vloeroplossing die mooi oogt maar slecht scoort op luchtgeluidsisolatie. Een ruimteindeling die het ontwerp dient maar het gebruik bemoeilijkt.

Bij Design & Build werken ontwerper en uitvoerder vanaf het begin samen. Zij maken keuzes die functioneel én realiseerbaar zijn. De akoestische kwaliteit van een lokaal wordt niet achteraf gecorrigeerd maar van meet af aan meegenomen in de materiaalkeuze en de ruimtelijke indeling. Dat levert betere resultaten op dan een ontwerp dat later wordt aangepast aan de uitvoeringspraktijk.

Een universiteit in Utrecht liet twee collegezalen ontwerpen met een sterke focus op akoestiek. De nagalmtijd moest laag genoeg zijn voor hoorcolleges en tegelijk aanvaardbaar voor groepswerk. Omdat ontwerp en uitvoering in één hand lagen, werden de akoestische panelen, de stoelkeuze en de plafondvorm als geheel beoordeeld. Het resultaat voldeed direct aan de gestelde eisen zonder kostbare aanpassingen achteraf.

Budgetzekerheid gedurende het hele traject

Een van de meest genoemde bezwaren tegen traditionele aanbesteding is het risico op meerwerk. Een ontwerp wordt goedgekeurd op basis van een raming. Tijdens de uitvoering blijkt de raming niet overeen te stemmen met de werkelijkheid. Partijen claimen meerwerk en de eindrekening overschrijdt het budget.

Bij Design & Build wordt het budget vroeg in het traject vastgesteld op basis van een realistisch en getoetst ontwerp. De partij die ontwerpt, weet ook wat realisatie kost. Zij heeft geen belang bij een te lage raming die later wordt bijgesteld. Dat maakt de begroting betrouwbaarder en de besluitvorming eenvoudiger.

Wij stellen bij Pelser Groep altijd een gedetailleerde kostenopbouw op voordat een project van start gaat. Die opbouw is het fundament van de samenwerking. Wijzigingen zijn altijd mogelijk, maar zij worden zichtbaar gemaakt en besproken voordat zij worden doorgevoerd. Zo behoudt de instelling de regie over haar budget.

Snellere doorlooptijd dankzij parallelle werkstromen

Bij een traditionele aanbesteding volgen de fasen elkaar op. Het ontwerp wordt afgerond voordat de aanbesteding start. De aanbesteding wordt afgerond voordat de uitvoering begint. Elke overgang kost tijd en brengt het risico van informatieverlies met zich mee.

Bij Design & Build kunnen werkstromen parallel lopen. Terwijl het definitieve ontwerp wordt uitgewerkt, worden al materialen geselecteerd en leveranciers ingeschakeld. Terwijl de eerste ruimten worden opgeleverd, wordt elders nog gebouwd. Dat verkort de totale doorlooptijd zonder dat de kwaliteit onder druk komt.

Voor scholen is dat relevant. Renovaties en inrichtingsprojecten moeten vaak worden afgestemd op de schoolkalender. Zomervakantie biedt een beperkt tijdvenster. Wanneer dat venster efficiënt wordt benut door slimme planning en parallelle uitvoering, hoeft de school minder lang met bouwoverlast te maken te hebben. Een middelbare school in Den Haag voltooide een volledige herinrichting van vier lokalen binnen zes weken, mede door de gestroomlijnde werkwijze die Design & Build mogelijk maakt.

Duurzaamheid als integraal onderdeel van het ontwerp

Duurzaamheid is voor onderwijsinstellingen steeds vaker een voorwaarde in plaats van een wens. Energielabels, materiaalcertificaten en circulariteitsdoelstellingen maken deel uit van het programma van eisen. Bij een traditionele aanbesteding wordt duurzaamheid vaak als losstaand aspect behandeld. Elke partij rapporteert over haar eigen bijdrage.

Bij Design & Build wordt duurzaamheid van het begin af aan geïntegreerd in het ontwerp en de materiaalkeuze. De combinatie van energiezuinige verlichting, duurzame vloermaterialen en akoestische oplossingen die lang meegaan, wordt als geheel beoordeeld. Dat levert een coherent en aantoonbaar duurzaam eindresultaat op.

Wij adviseren bij Pelser Groep over materialen die voldoen aan de gangbare duurzaamheidscertificering en tegelijk de gevraagde akoestische en esthetische kwaliteit bieden. Duurzaamheid hoeft niet ten koste te gaan van uitstraling of comfort. Wanneer die combinatie goed wordt doordacht, versterken de keuzes elkaar.

Veelgestelde vragen over Design & Build voor scholen en universiteiten

Is Design & Build ook geschikt voor kleinere projecten?

Design & Build is in principe schaalbaar. Het principe werkt goed bij grote renovaties en nieuwbouw, maar is ook toepasbaar bij de inrichting van een beperkt aantal lokalen. De voordelen van één aanspreekpunt en afgestemde ontwerp en uitvoeringsprocessen gelden ook op kleinere schaal. Wij bespreken per project welke aanpak het beste past bij de omvang en de complexiteit van de opdracht.

Hoe verhoudt Design & Build zich tot de aanbestedingswetgeving voor onderwijsinstellingen?

Onderwijsinstellingen die vallen onder de aanbestedingsregels kunnen Design & Build toepassen als contractvorm binnen een reguliere aanbestedingsprocedure. De wet schrijft de contractvorm niet voor, maar wel de wijze waarop de opdracht in de markt wordt gezet. Wij kennen de relevante kaders en adviseren u over de juiste aanpak voor uw situatie.

Verliest een instelling grip op het project als één partij alles regelt?

Nee, het omgekeerde is eerder het geval. De instelling heeft één helder aanspreekpunt en ontvangt gestructureerde rapportage over voortgang, budget en kwaliteit. Wij werken met heldere mijlpalen en tussenmomenten waarop de opdrachtgever het project beoordeelt en waar nodig bijstuurt. De regie blijft bij de instelling.

Een werkwijze die past bij de schaal van onderwijs

Onderwijsprojecten zijn zelden eenvoudig. Zij combineren complexe technische eisen met strakke planningsvereisten en een veeleisende gebruikersgroep. Design & Build is geen wondermiddel, maar het is een werkwijze die structureel beter aansluit bij die complexiteit dan een aanpak waarbij ontwerp en uitvoering gescheiden blijven.

Pelser Groep begeleidt onderwijsinstellingen door het volledige traject, van de eerste schets tot de oplevering. Neem contact met ons op om te bespreken wat uw project vraagt en wat wij voor u kunnen betekenen.